Thế giới công nghệ luôn ẩn chứa vô vàn điều bất ngờ và những điều thú vị về máy tính chính là minh chứng rõ nét nhất. Từ những cỗ máy khổng lồ thời sơ khai cho đến những thiết bị nhỏ gọn, siêu mạnh mẽ ngày nay, máy tính đã và đang thay đổi cách chúng ta sống, làm việc và tương tác. Bài viết này sẽ đưa bạn đi khám phá những sự thật ít biết, từ lịch sử hình thành đến những tác động sâu rộng của máy tính trong cuộc sống hiện đại, cung cấp cái nhìn toàn diện và chuyên sâu về thế giới kỹ thuật số đầy mê hoặc này.
Khám Phá Lịch Sử Ra Đời Của Máy Tính Đầu Tiên: ENIAC Và Alan Turing
Khi nói đến những điều thú vị về máy tính, không thể không nhắc đến hành trình phát triển ngoạn mục của chúng. Chiếc máy tính điện tử kỹ thuật số đa năng đầu tiên, ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer), ra đời vào ngày 15 tháng 2 năm 1946 tại Đại học Pennsylvania, đánh dấu một cột mốc lịch sử quan trọng. Ban đầu, cỗ máy này được quân đội Hoa Kỳ phát triển từ năm 1943 bởi một đội ngũ các nhà khoa học, với mục đích giải quyết các bài toán phức tạp trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là tính toán quỹ đạo đạn đạo. Báo chí thời đó đã ưu ái gọi ENIAC là “Bộ óc vĩ đại” (Giant Brain).
Một trong những nhiệm vụ thử nghiệm đầu tiên và đáng chú ý nhất của ENIAC là mô phỏng toán học một vụ nổ nhiệt hạch giả định, liên quan đến việc kích hoạt “siêu bom” thời bấy giờ. Đến năm 1950, ENIAC tiếp tục ghi dấu ấn khi thực hiện thành công công việc dự báo thời tiết bằng kỹ thuật số đầu tiên trên thế giới, cho thấy khả năng ứng dụng rộng rãi của nó.
Thông số kỹ thuật của ENIAC thực sự “ấn tượng” vào thời điểm đó. Cỗ máy này sở hữu 17.468 ống chân không, 70.000 điện trở, 1.500 rơ-le, 10.000 tụ điện và hơn 5 triệu mối nối hàn, tất cả đều được thực hiện thủ công. Với khối lượng lên đến 27 tấn, kích thước 2.4m x 0.9m x 30m, chiếm diện tích sàn 167 m2, ENIAC có sức mạnh xử lý 385 phép nhân mỗi giây và tiêu thụ điện năng cực lớn, lên tới 150 KW. Có lời đồn rằng mỗi khi ENIAC được bật lên, đèn đóm tại Philadelphia đều bị chập chờn do mức tiêu thụ điện khổng lồ này.
ENIAC đã có những đóng góp không nhỏ cho khoa học của Mỹ và thế giới. Nhờ có nó, các nhà khoa học đã phát triển những công nghệ mới, phục vụ cho nhiều mục đích, tiêu biểu là chương trình Apollo và sứ mệnh đổ bộ lên Mặt Trăng của NASA. Đồng thời, ENIAC đã đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển của các máy tính hiện đại trước khi chấm dứt hoạt động vào tối ngày 2/10/1955.
Tuy nhiên, nếu xét về ý nghĩa sâu xa hơn, cha đẻ của ngành máy tính hiện đại, người đặt nền móng lý thuyết trước cả ENIAC, lại được nhiều người trên thế giới tôn vinh là Alan Turing. Sinh ngày 23 tháng 6 năm 1912 tại Anh, ông là một thiên tài về toán học và khả năng tính toán. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Turing làm việc tại Bletchley Park, trung tâm giải mật mã của Anh, và từng là người chỉ huy của Hut 8, bộ phận chịu trách nhiệm giải mật mã của hải quân Đức.
Alan Turing đã sáng chế ra nhiều kỹ thuật phá mật mã của Đức, trong đó có phương pháp nối các máy giải mã lại với nhau thành một bộ bombe – một máy điện-cơ để tìm ra công thức cài đặt cho máy Enigma. Chiếc máy này được coi là thủy tổ của máy tính hiện đại sau này. Nếu không có Alan Turing, việc quân Đồng minh chiến thắng quân Đức sẽ khó khăn hơn rất nhiều, thậm chí có thể thất bại, khiến thế giới trở nên tàn khốc. Thật đáng tiếc, tài năng kiệt xuất này lại có một cuộc đời bi kịch. Alan Turing qua đời vào năm 1954, chỉ hai tuần trước sinh nhật thứ 42, do ngộ độc xyanua, và đến nay vẫn có nhiều giả thuyết về lý do thực sự khiến ông ra đi. Nếu bạn quan tâm đến quá trình giải mã và sự ra đời của thủy tổ máy tính hiện đại, hãy tìm xem bộ phim “The Imitation Game” (Trò chơi giải mã) năm 2014, một bộ phim cực kỳ xuất sắc.
Sự Thống Trị Của Tiền Tệ Kỹ Thuật Số Trong Thế Giới Hiện Đại
Một trong những điều thú vị về máy tính có liên quan mật thiết đến đời sống tài chính toàn cầu là sự thật rằng chỉ khoảng 10% tiền tệ trên thế giới tồn tại dưới dạng vật chất (tiền giấy, tiền xu, tiền polymer). Phần lớn còn lại, khoảng 90%, được lưu trữ dưới dạng kỹ thuật số trên các máy chủ khổng lồ của ngân hàng và tổ chức tài chính. Khi bạn đăng nhập vào tài khoản ngân hàng của mình, những con số hiển thị chính là đại diện cho phần lớn tài sản của bạn.
Chính vì lý do này, việc bảo mật dữ liệu cho những hệ thống máy tính này vô cùng quan trọng. Các ngân hàng và tổ chức tài chính phải liên tục cập nhật các biện pháp bảo mật, sao lưu dữ liệu cực kỳ cẩn thận để tránh mọi rủi ro. Chỉ cần một lỗi nhỏ cũng có thể dẫn đến việc vô số tiền biến mất, gây ra thiệt hại khôn lường. Điều này được minh họa rõ nét trong các bộ phim như “Die Hard 4”, nơi một hacker thiên tài có thể chuyển hàng tỷ đô la vào một ổ cứng chỉ bằng vài chiêu trò điều hướng.
Điều quan trọng cần lưu ý là Bitcoin và các loại tiền ảo khác không được xếp vào 90% lượng tiền được lưu trữ kỹ thuật số mà chúng ta vừa nói đến. Nhiều chính phủ trên thế giới vẫn chưa công nhận đồng tiền ảo này là tiền tệ hợp pháp. Bitcoin không dựa trên nguyên tắc bình thường của tiền tệ được công nhận toàn cầu, vốn phải do ngân hàng trung ương của một quốc gia phát hành và được chính phủ đó chấp nhận. Hơn nữa, sự biến động giá vô cùng thất thường của Bitcoin, thậm chí còn hơn cả chứng khoán, khiến nó chưa thể trở thành một loại tiền tệ ổn định. Mặc dù có một số nơi chấp nhận thanh toán bằng Bitcoin, điều này khác với việc coi Bitcoin là một loại tiền tệ có giá trị pháp lý. Tương lai của tiền ảo vẫn còn là một ẩn số, chưa ai dám khẳng định liệu chúng có ngày được công nhận rộng rãi bởi nhiều quốc gia hay không.
Sự Thú Vị Về Bàn Phím Và Chuột Máy Tính
Trong số những điều thú vị về máy tính, không thể bỏ qua hai bộ phận quen thuộc nhất: bàn phím và chuột.
Khám phá bàn phím QWERTY và từ “TYPEWRITER”
Bạn có biết rằng từ “TYPEWRITER” là từ dài nhất có thể gõ được chỉ bằng cách sử dụng các phím trên cùng một hàng (hàng giữa) trên bàn phím QWERTY tiêu chuẩn? Bàn phím QWERTY được thiết kế ban đầu cho máy đánh chữ cơ học, nhằm mục đích làm chậm tốc độ gõ để tránh kẹt phím. Mặc dù ngày nay mục đích đó không còn cần thiết, bố cục QWERTY vẫn trở thành tiêu chuẩn toàn cầu do sự quen thuộc và hiệu quả của nó.
Chuột máy tính đầu tiên: Một phát minh bất ngờ
Bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao thiết bị điều khiển máy tính nhỏ gọn này lại được gọi là “chuột” mà không phải là một con vật hay vật thể nào khác? Đây là một trong những điều thú vị về máy tính mà ít ai để ý.
Trong khi máy tính đầu tiên ra đời từ năm 1946, mãi 18 năm sau, vào năm 1963, Tiến sĩ Doug Engelbart, người Mỹ, mới đưa ra phát minh con chuột đầu tiên của mình. Đây là một sự thật thú vị mà nhiều người còn không biết.
Thiết bị này được đặt trong một hộp gỗ cao cấp, to gấp đôi những con chuột ngày nay, với ba nút bấm ở phía trên. Nó di chuyển nhờ hai bánh xe ở mặt dưới, một bánh xe di chuyển theo trục ngang và một theo trục dọc. Theo thời gian, các bánh xe này đã được thay thế bằng bi, sau đó là đèn laser rồi đèn LED. Tuy nhiên, nguyên lý hoạt động của chúng vẫn giống nhau: các chuyển động vật lý sẽ được biến thành mã nhị phân và hiển thị lại trên màn hình máy tính.
Đến năm 1968, Douglas Engelbart lần đầu tiên trình diễn nguyên mẫu chuột máy tính tại một hội thảo khoa học về máy tính ở bang San Francisco. Tại thời điểm đó, ông gọi thiết bị này là “Thiết bị định hướng vị trí X-Y trên màn hình”. Sự kiện này – với sự tham dự của khoảng 1.000 chuyên gia máy tính – sau này được gọi là “mother of all demos” (mẹ của mọi bản demo). Hội nghị này là khởi nguồn của nhiều khái niệm đã trở nên phổ biến ngày nay như chuột máy tính (mouse), siêu văn bản (hypertext), tập tin liên kết động…
Khi được hỏi tại sao lại gọi nó là chuột, Engelbart phát biểu trong hội thảo rằng: “Tôi không biết lý do tại sao chúng tôi gọi nó là con chuột. Nó bắt đầu theo cách đó và chúng tôi không bao giờ thay đổi nó”. Trong một cuộc phỏng vấn khác, ông cho biết ông và đồng sự khi bắt đầu tạo ra nó, thấy “cái đuôi” của nó giống đuôi con chuột, dài và nhỏ, nên bắt đầu gọi nó là chuột. Cha đẻ của chuột máy tính qua đời vào năm 2013 ở tuổi 88. Engelbart đã nộp bằng sáng chế vào năm 1967, nhưng phải ba năm sau, Mỹ mới công nhận phát minh của ông.
Tiền thân của chuột là Trackball, xuất hiện từ năm 1952. Đây là thiết bị sử dụng tay để điều khiển con trỏ, được sáng chế bởi quân đội hoàng gia Canada. Thực chất, nó là một quả bóng bowling được đặt trên các phần cứng có thể nhận dạng chuyển động theo hướng của bóng và dịch những thông tin đó sang thành chuyển động con trỏ trên màn hình. Do đây là dự án quân sự bí mật, thiết kế của Trackball không có bằng sáng chế.
Trước khi có chuột và ngay cả một thời gian dài sau đó, màn hình máy tính chỉ toàn màu đen với những dòng lệnh. Người dùng phải nhập các lệnh này để điều khiển máy tính thay vì dùng chuột. Thực tế, ngay cả bây giờ, nếu khéo léo, bạn vẫn có thể thực hiện vô số việc trên máy tính mà không cần chuột hay TouchPad, mặc dù rõ ràng là không thể tiện lợi bằng.
Những Sự Thật Đáng Kinh Ngạc Về Thư Rác Và Virus Máy Tính
Thế giới kỹ thuật số không chỉ có những điều thú vị về máy tính mà còn ẩn chứa những mối nguy hiểm tiềm tàng.
80% email hàng ngày là thư rác
Có thể bạn chưa biết, một trong những điều thú vị về máy tính liên quan đến email là 80% email được gửi mỗi ngày trên thế giới là thư rác (spam). Đó là lý do vì sao sau một thời gian lập Gmail, bạn bắt đầu nhận được hàng loạt email lạ. Bạn nên cẩn thận và không nên mở những email này, vì chúng có thể chứa virus hoặc đơn giản là làm lãng phí thời gian của bạn.
Thư rác không chỉ gây phiền toái mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro an ninh mạng, từ lừa đảo (phishing) đến phát tán phần mềm độc hại. Các hệ thống lọc thư rác đã được cải thiện đáng kể, nhưng tin tặc luôn tìm cách vượt qua, đòi hỏi người dùng phải luôn cảnh giác và cập nhật kiến thức bảo mật.
Mật khẩu “00000000” của tên lửa hạt nhân Mỹ và nguy cơ tiềm ẩn
Dù không trực tiếp liên quan đến những điều thú vị về máy tính nói chung, nhưng đây là một sự thật khá hài hước nhưng tiềm ẩn nguy cơ khủng khiếp: Mật khẩu của tên lửa hạt nhân của Mỹ từng là “00000000” và được sử dụng trong suốt 8 năm. Điều đơn giản nhất đôi khi lại là điều khó lường nhất, chắc hẳn không hacker nào nghĩ rằng mật khẩu có thể hủy diệt thế giới hay châm ngòi chiến tranh thế giới lần 3 lại đơn giản đến vậy.
Sự việc này cho thấy tầm quan trọng tối thượng của việc thiết lập mật khẩu mạnh và các quy trình bảo mật nghiêm ngặt, đặc biệt đối với các hệ thống có mức độ ảnh hưởng cao đến an ninh quốc gia và toàn cầu.
Ảnh hưởng của máy tính đến mắt người dùng
Một điều thú vị nhưng đáng lưu ý liên quan đến người dùng máy tính: một người bình thường chớp mắt khoảng 20 lần mỗi phút, nhưng khi sử dụng máy tính, họ chỉ chớp mắt trung bình 7 lần mỗi phút. Đây là lý do chính khiến bạn nhanh bị mỏi mắt khi dùng máy tính. Không chỉ do cường độ ánh sáng màn hình, mà còn vì mắt bạn ít được nghỉ ngơi, hoạt động và tập trung nhiều hơn, dẫn đến tình trạng mệt mỏi và khô mắt nhanh chóng. Sau khi đọc xong những thông tin này, hãy dành một chút thời gian cho mắt bạn nghỉ ngơi nhé.
Để giảm thiểu tình trạng này, bạn nên áp dụng quy tắc 20-20-20: Cứ sau 20 phút làm việc với máy tính, hãy nhìn ra xa 20 feet (khoảng 6 mét) trong 20 giây. Điều này giúp mắt được thư giãn và giảm căng thẳng.
Virus máy tính: Mối đe dọa thường trực
Mặc dù nguy hiểm, nhưng đây cũng là một trong những điều thú vị về máy tính về khía cạnh kỹ thuật số: có trên 5.000 con virus máy tính được tung ra mỗi tháng, và 70% tác giả của các loại virus này có hợp đồng làm việc cho các tổ chức tội phạm. 5.000 là con số thống kê trung bình, mỗi virus có cách thức và khả năng khác nhau, nhưng mục tiêu chung thường là phá hoại hệ thống, dữ liệu, ăn cắp thông tin cá nhân. Thế giới mỗi năm thiệt hại từ hàng tỷ đến nhiều tỷ đô la vì những con virus máy tính này.
Bản chất của virus máy tính chỉ là những dòng lập trình được thiết kế để xâm nhập máy tính và tự động nhân bản, lây lan ra các máy tính kết nối cùng mạng và thậm chí qua internet. Nhiều virus được tạo ra chỉ để thử thách bản thân lập trình viên hoặc mang tính giải trí, không có ý định gây thiệt hại. Tuy nhiên, phần lớn chúng đều được tạo ra với mục đích cụ thể, thậm chí là phá hoại nền kinh tế của một tổ chức, quốc gia hoặc toàn bộ internet.
Bạn chắc hẳn đã từng nghe nói đến những con virus đòi tiền chuộc (ransomware) như CryptoLocker hay WannaCry. Tuy nhiên, những con virus này chỉ là của những kẻ tham tiền. Khi nói đến thiệt hại lớn, phải kể đến những “kẻ hủy diệt” sau đây:
SQL Slammer/Sapphire (2003)
Thiệt hại ước tính: 1 tỷ USD.
SQL Slammer, còn được biết đến với tên Sapphire, được kích hoạt vào ngày 25/1/2003. Mặc dù được kích hoạt vào thứ bảy (ngày nghỉ) nên thiệt hại về tiền bạc không quá cao, nhưng virus này đã “hạ gục” 500.000 máy chủ trên toàn thế giới và là nhân tố gây nên “cơn bão” dữ liệu ồ ạt, khiến toàn bộ mạng Internet của Hàn Quốc bị sập trong 12 tiếng. Dịch vụ ATM của Bank of America đã bị sập, dịch vụ 911 tại thành phố Seattle ngừng hoạt động, và Continental Airlines đã hủy bỏ nhiều chuyến bay do liên quan đến hệ thống thẻ điện tử và các lỗi check-in. Theo một số ước tính, nó đã làm thiệt hại hơn 1 tỷ đô la trước khi những bản vá được tung ra và phần mềm antivirus khắc phục được vấn đề.
Blaster (2003)
Thiệt hại ước tính: 2-10 tỷ USD, hàng trăm nghìn máy tính bị lây nhiễm.
Virus Blaster là một phần mềm độc hại phức tạp, không lây lan thông qua email mà thông qua một lỗ hổng trên hai hệ điều hành Windows 2000 và Windows XP. Virus này được phát hiện vào ngày 11/8/2003 và đã nhanh chóng lây nhiễm trên quy mô toàn cầu chỉ trong hai ngày. Khi máy tính bị dính Blaster, nó hiển thị một hộp thông báo rằng hệ thống sẽ bị tắt trong vài phút. Blaster được lập trình để phát động tấn công DDoS đến một máy chủ được vận hành bởi Microsoft vào tháng 4 năm 2003, nhưng ngay sau đó đã bị ngăn chặn.
Sobig F (2003)
Thiệt hại ước tính: 5-10 tỷ USD; hơn 1 triệu máy tính bị lây nhiễm.
Sobig xuất hiện ngay sau “cơn bão” Blaster, biến tháng 8/2003 trở thành tháng “tồi tệ” nhất cho người dùng máy tính doanh nghiệp và gia đình. Phiên bản nguy hiểm nhất của virus này là Sobig.F, phát tán rộng rãi vào ngày 19/8/2003 và đã lập kỷ lục mới (sau đó bị MyDoom vượt mặt) là tạo ra hơn 1 triệu bản sao của sâu chỉ trong 24 giờ đầu tiên. Virus lây nhiễm vào máy tính thông qua tệp tin đính kèm email, chẳng hạn như: application.pif, thank_you.pif… Khi được kích hoạt, sâu này sẽ tự gửi bản sao của nó tới tất cả địa chỉ liên lạc trong danh sách liên hệ của nạn nhân.
Ngày 10/9/2003, Sobig đã tự “phân hủy” và không còn là mối đe dọa nữa. Microsoft đã treo giải thưởng 250.000 USD cho những ai cung cấp thông tin về tác giả sâu Sobig. Thế nhưng cho tới nay, vẫn chưa có ai làm được điều này.
ILOVEYOU (2000)
Cho tới nay, đây vẫn là virus kinh khủng nhất của ngành máy tính. Nó được cho là đã tiếp cận trên 50 triệu nạn nhân trong vòng 10 ngày.
Đây là worm máy tính được lan truyền thông qua email với chủ đề “ILOVEYOU” và đi kèm với tệp “LOVE-LETTER-FOR-YOU.txt.vbs”. Sau khi mở tệp này, nó sẽ tự gửi cho mọi người trong sổ địa chỉ Outlook, khiến nó thành một trong những virus lây lan nhanh nhất vào thời điểm đó.
Khó giải quyết hơn là khả năng ghi đè lên các tệp của nó. Nếu không thực hiện sao lưu, bạn sẽ phải nói lời tạm biệt với các tệp JPEG và tệp âm thanh. Ngoài ra, nó còn có thể ghi đè lên các tệp CSS, HTA và JSE. Không những vậy, nó còn lấy thông tin cá nhân, đặc biệt là mật khẩu người dùng, và gửi tới email của người tạo ra virus.
Việc loại bỏ nó cực kỳ khó khăn do lúc đó chưa có phần mềm diệt virus hiệu quả, và nó ẩn thân vào mọi ngóc ngách trên ổ cứng, rất khó tìm ra. Người ta ước tính chi phí để loại bỏ virus này lên đến 15 tỷ USD. Con số thật vô cùng khủng khiếp, và bạn nên nhớ đó là năm 2000. Nếu tính theo tỷ giá hiện tại, nó còn nhiều hơn nữa. Vì vậy, đừng bao giờ nhấp vào email lạ hay một liên kết trôi nổi, không rõ nguồn gốc được gửi tới bạn nhé.
Thế giới máy tính không ngừng phát triển, mang đến cả những tiện ích vượt trội lẫn những thách thức về an ninh mạng. Để luôn cập nhật những thông tin mới nhất và bảo vệ thiết bị của mình, hãy truy cập maytinhgiaphat.vn – nguồn thông tin đáng tin cậy về máy tính và các giải pháp công nghệ!
